Co w trawie piszczy - Fundusze Europejskie 2021

Co w trawie piszczy – Fundusze Europejskie 2021

Ministerstwo Finansów podaje, że od dołączenia w 2004 roku Polski do Unii Europejskiej do marca 2020 roku polski budżet zasilony został kwotą 181 miliardów euro. Od początku członkostwa Polska wpłaciła do unijnej kasy około 58 mld euro – łączne saldo rozliczeń pomiędzy Polską a Unią Europejską wynosi zatem około 123 mld euro.

Żegnamy starą perspektywę

Wraz z nietypową, bo organizowaną w środku ogólnoświatowej pandemii, nocą sylwestrową w grudniu 2020 roku, symbolicznie pożegnaliśmy perspektywę finansową 2014-2020. Symbolicznie, bo w toku nadal są pojedyncze konkursy, a dofinansowane projekty realizowane będą do 2023 roku. Niezależnie od tego, perspektywa wygasa, w puli zostało już niewiele środków. Warto jednak podsumować jakie możliwości pojawiły się z mijającą właśnie perspektywą finansową.

Wśród najczęściej wykorzystywanych instrumentów finansowych wyróżnić należy 5 programów ogólnopolskich, z których skorzystać mogły podmioty zlokalizowane w całej Polsce. W tym jeden z programów, Polska Wschodnia, obejmował województwa: lubelskie, podlaskie, podkarpackie, świętokrzyskie i warmińsko-mazurskie, umożliwiając rozwój tamtejszych start-up’ów, przedsiębiorstw, innowacyjnych usług i produktów oraz komunikacji. Pozostałe 4 programy nie wprowadzały już takich ograniczeń umożliwiając udział w naborach wniosków podmiotom z całego kraju i umożliwiając sfinansowanie m.in.:

• aktywizacji zawodowej, innowacji społecznych, rozwoju szkolnictwa wyższego, współpracy ponadnarodowej, włączenia społecznego czy działań z zakresu edukacji i zdrowia (Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój);

• zmniejszenia emisyjności gospodarki, w tym w oparciu o Odnawialne Źródła Energii, ochrony środowiska i dostosowania do zmian klimatu, rozwoju sieci drogowej, transportu kolejowego i niskoemisyjnego transportu zbiorowego, ochrony dziedzictwa kulturowego,
  wzmocnienia infrastruktury ochrony zdrowia (Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko);
• przedsięwzięć zwiększających innowacyjności gospodarki i współpracę pomiędzy sektorem nauki a biznesem, grantów na design, proinnowacyjnych usług dla MŚP, bonu na innowację, procesu patentowego, udziału w targach, wystawach, misjach gospodarczych czy konferencjach zagranicznych, wdrożenia wyników prac B+R (Program Operacyjny Inteligentny Rozwój);

• projektów ukierunkowanych na poszerzanie dostępu do sieci szerokopasmowych, systemów e-administracyjnych związanych ze sprawami urzędowymi, edukacyjnymi i zdrowotnymi, zwiększenie cyfrowych kompetencji społeczeństwa w tym w szczególności osób starszych i niepełnosprawnych, rozwoju działań młodych programistów (Program Operacyjny Polska Cyfrowa).

Poza programami ogólnokrajowymi, ważnym i często wykorzystywanym, instrumentem było także 16 programów regionalnych, dedykowanych pod dane województwo. Programy regionalne  umożliwiają finansowanie działań ukierunkowanych na wykorzystywanie potencjału danego regionu, w tym zwiększenie jego konkurencyjności i zachowanie spójności społecznej i gospodarczej przy wykorzystaniu regionalnych cech kulturowych i środowiskowych. W praktyce ukierunkowane są na wsparcie edukacji, infrastruktury publicznej, działań z zakresu włączenia społecznego i wsparcia regionalnego rynku pracy, rozwoju gospodarki i innowacyjnych technologii, ochrony środowiska i naturalnych zasobów, rozwoju zrównoważonego transportu.

Nadal dostępnym źródłem finansowania jest także program ramowy HORYZONT 2020 ukierunkowany na wsparcie badań naukowych i innowacji. To największy w historii Unii Europejskiej program ramowy wspierający działania prowadzące do podniesienia jakości bazy naukowej i zwiększenia konkurencyjności badań naukowych w Unii Europejskiej, przyspieszenia rozwoju technologii i innowacji, odpowiedzi na najistotniejsze wyzwania społeczne poprzez finansowanie badań, technologii i innowacji.

Poza możliwością uzyskania bzezzwrotnych dotacji, fundusze europejskie oferują także odnawialne instrumenty finansowe w postaci pożyczek unijnych. Pożyczki udzielane są na finansowanie projektów zwiększających konkurencyjność przedsiębiorcy, inwestycje w sprzęt produkcyjny i maszyny umożliwiające poszerzenie zakresu działalności przedsiębiorstwa, wprowadzenie innowacji oraz nowych produktów i usług, rewitalizację, poprawę efektywności energetycznej, termomodernizację, zastosowanie odnawialnych źródeł energii w przedsiębiorstwach, wielorodzinnych budynkach mieszkalnych i sektorze publicznym.

Możliwymi źródłami finansowania są także programy:

• JESSICA 2 oferujący preferencyjne, niskooprocentowane pożyczki. O pożyczkę ubiegać się mogą podmioty z sektora prywatnego i publicznego, które realizują lub będą realizować projekt rewitalizacyjny, który: realizowany będzie na obszarze wskazanym jako obszar rewitalizacji dla danej gminy, ma charakter komercyjno-społeczny.
• JEREMIE umożliwiający udzielanie wsparcia finansowego przedsiębiorstwom, które rozpoczynają działalność gospodarczą i mają problem z uzyskaniem kredytu komercyjnego. Dedykowany jest mikro, małym i średnim przedsiębiorstwom, w tym typu start-up, które nie posiadają historii kredytowej lub zabezpieczenia o wystarczającej wartości, zatrudniają od 1 do 250 pracowników, posiadają siedzibę lub prowadzą działalność gospodarczą w województwie: łódzkim, mazowieckim, wielkopolskim, zachodniopomorskim.

Co przyniesie nowa perspektywa?

Odpowiedź na to pytanie nie jest w pełni kompletna. Aktualnie w regionach trwają konsultacje Umowy Partnerstwa. Z informacji przekazanych przez Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej wynika, że nowa perspektywa, w dużej mierze, będzie kontynuacją poprzedniej. Trwają rozmowy nad dodaniem nowych programów ogólnokrajowych, jednak dotychczasowe programy powinny pozostać podobne w swoich założeniach.

Dziś wiadomo na pewno, że 30% środków w ramach nowej perspektywy przeznaczone zostanie na obszary związane z klimatem, transportem niskoemisyjnym
i ochroną środowiska. Z kolei 25% przeznaczone zostanie na zwiększenie innowacyjności i prac B+R w przedsiębiorstwach. Jako główny cel nowej perspektywy Ministerstwo wskazuje poprawę jakości życia mieszkańców i środowiska ich życia. Główny nacisk położony zostanie na aktywizację mniejszych obszarów i miast, a także walkę z bezrobociem. Jeśli pracę nad programami pójdą zgodnie z planem, pierwszych konkursów spodziewać się można pod koniec 2021 roku, co oznacza, że pierwsze wyniki i transze z dofinansowaniami przekazane zostaną w I kwartale 2022 roku.

Jak się przygotować?

Fundusze unijne przyznawane są w naborach prowadzonych w trybie konkursowym. Mają określone terminy, w których składać można wnioski, które powinny spełniać określone w danym konkursie kryteria. Dofinansowanie otrzymują najlepsi, co w obszarze dotacji unijnych oznacza po prostu najlepiej przygotowanych. Co można zrobić dziś kiedy poprzednia perspektywa dobiega końca, a nowa jeszcze się nie rozpoczęła? Zrobić listę planów i marzeń do realizacji w 2022 i kolejnych latach, określić zakres prac do wykonania, potrzeby inwestycyjne i rozwojowe, bo to właśnie opowieści o planach są kluczem do dobrania odpowiedniego źródła finansowania i złożenia mocnego wniosku o dofinansowanie projektu.