KOMPETENCJE A KWALIFIKACJE

Pojęcie kompetencji oraz kwalifikacji wydaje się być tożsamym, bardzo często używane jest zamiennie w odniesieniu do cech, wiedzy, doświadczenia pracownika. Z poziomu ogółu jak i w codziennym użytkowaniu nie popełniamy błędu stosując te pojęcia wymiennie. Jednak w przypadku projektowania procesów i działań sprzyjających rozwojowi pracowników, ważne jest aby rozumieć różnicę między tymi pojęciami i stosować je adekwatnie do oferowanych usług. Są usługi, w których wprost wskazane jest nabycie kompetencji lub takie, które prowadzą do zdobycia kwalifikacji – jak na przykład kursy zawodowe. Jaka jest wobec tego kluczowa różnica między tymi pojęciami oraz w jaki sposób stosować je właściwe w projektowaniu usług rozwojowych?

Kompetencjami nazywamy umiejętności, wiedzę, cechy osobiste oraz zachowania potrzebne do skutecznego odgrywania roli/wykonywania pracy w danej organizacji i wspierania firmy w osiąganiu jej celów. Nabywamy je nie tylko w pracy zawodowej, ale także w życiu codziennym, ucząc się funkcjonowania jako niezależna jednostka oraz część społeczności. W jej podstawowej definicji kompetencje dzielimy na twarde i miękkie, gdzie w tych pierwszych znajdują się takie umiejętności jak na przykład wiedza branżowa, obsługa narzędzi, znajomość języków. W ramach kompetencji miękkich określamy umiejętności społeczne, cechy osobiste. Kompetencjami mogą być także uprawnienia, obowiązki, pełnomocnictwa i odpowiedzialność pracownika. Ważne jest to, że kompetencje nie zawsze wymagają potwierdzenia formalnego – najczęściej my sami lub osoby z naszego otoczenia dostrzegają nasze szczególne cechy, które sprawdzają się na określonych stanowiskach.

Zupełnie inaczej wygląda sprawa kwalifikacji. Kwalifikacje co prawda zawierają w swojej definicji również element wiedzy i doświadczenia, ale istotne jest tutaj także wykształcenie oraz doświadczenie niezbędne do wykonywania określonego zawodu. W każdym z tych przypadków kwalifikacja powinna zostać potwierdzona w formalny sposób. W kontekście usług rozwojowych kwalifikację traktujemy bowiem jako formalny wynik procesu oceny i walidacji (weryfikacji) uzyskany w sytuacji, w której właściwy organ stwierdza, że dana osoba osiągnęła efekty uczenia się zgodne z określonymi standardami (za The European Qualifications Framework for Lifelong Learning (EGF)). Można zatem powiedzieć, że kwalifikacja to „produkt” funkcjonujący na rynku usług rozwojowych. Dlatego też tak ważne jest potwierdzanie nabycia kwalifikacji przez podmioty do tego upoważnione, posiadające odpowiednie certyfikaty oraz uprawnienia. Z perspektywy pracownika zarówno kompetencje jak i kwalifikacje są niezwykle ważnymi i cennymi elementami – a wzajemnie uzupełniające się, mają ogromny wpływ na potencjał oraz efektywność. Dlatego tak ważnym jest aby w procesie rozwoju pracowników stworzyć przestrzeń do nabywania ich w sposób komplementarny i ciągły.