Zarówno biznes, jak i samorządy już dawno nie oczekiwały z taką niecierpliwością kolejnych szczegółów na temat Funduszu. Czym jest wspomniany Fundusz Bezpieczeństwa i Obronności i dlaczego również biznes powinien się nim zainteresować w kontekście finansowania sektora obronnego oraz projektów dual-use? 

Na pytania odpowiada Michał Spiczak-Brzeziński, Dyrektor Działu Dotacji Unijnych Grupy SENSE. 

Zacznijmy od początku. Czym jest Fundusz Bezpieczeństwa i Obronności? 

Fundusz Bezpieczeństwa i Obronności (FBiO) to nowy instrument finansowy, stanowiący jedno z kluczowych źródeł finansowania obronności w Polsce oraz inwestycji w bezpieczeństwo narodowe i infrastrukturę krytyczną.  ( w tym podniesienie odporności gospodarki i infrastruktury na zagrożenia fizyczne i cybernetyczne). To co jednak najważniejsze, dysponując budżetem w wysokości około 25 miliardów złotych, fundusz stanie się jednym z kluczowych źródeł finansowania inwestycji w nadchodzących latach. Ustawa o Funduszu Bezpieczeństwa  i Obronności została już podpisana przez Prezydenta, więc możemy spodziewać się, że pierwsze konkursy zostaną uruchomione być może nawet w II kwartale tego roku.  

Czy oprócz wspomnianej kwoty są inne powody, dlaczego warto się nim interesować? 

Zdecydowanie tak! Fundusz otwiera bowiem ogromne możliwości dla różnych podmiotów. Z jego wsparcia będą mogły skorzystać samorządy, przedsiębiorstwa przemysłowe i technologiczne, a także start-upy. Dotychczas rozwój technologii z zakresu bezpieczeństwa był domeną dużych podmiotów z branży, a w praktyce wiele obiecujących technologii kiełkowało w mniejszych podmiotach. Teraz środki będą mogły trafić także do nich i generować synergię z rozwiązaniami topowych podmiotów z sektora bezpieczeństwa.   

Jak widać jest to dość szeroka grupa pomiotów, które mogą być nim zainteresowane. I dla wielu biznesów, będzie to realna szansa, żeby zrealizować projekty, które wcześniej były trudne do sfinansowania z powodu ograniczeń budżetowych. To również szczególnie istotne w kontekście finansowania działalności badawczo-rozwojowej w sektorze obronnym, gdzie dotychczas dostęp do środków publicznych był ograniczony. 

Możesz powiedzieć więcej? 

Z tego co już wiemy, FBiO kieruje ofertę do kilku grup odbiorców. Wśród nich są średnie i duże firmy z sektora technologii dual-use, czyli rozwiązań o podwójnym zastosowaniu – cywilnym i militarnym, takich jak oprogramowanie, drony, sztuczna inteligencja czy sensory. Te organizacje mogą liczyć na wsparcie w skalowaniu produkcji, certyfikacji produktów oraz ekspansji zagranicznej. Fundusz powinien pozwolić im na realizację innowacyjnych projekty i wchodzić na rynek obronny. Dotychczas ze względu na ograniczenia związane z tym, że dotacje nie wspierały rozwiązań militarnych, a one nie zawsze służą do generowania zysku, zewnętrzne finansowanie praktycznie nie istniało poza strumieniami płynącymi bezpośrednio na obronność do podmiotów branżowych. 

Wraz z uruchomieniem FBiO, z finansowania będą mogły korzystać zarówno duże zakłady przemysłowe, takie jak firmy chemiczne, stalowe czy motoryzacyjne, jak również mniejsze podmioty. Dzięki środkom z FBiO możliwa powinna być m.in. modernizacja linii produkcyjnych, poprawa bezpieczeństwa infrastruktury oraz lepsze przygotowanie na sytuacje kryzysowe. Z kolei spółki energetyczne, operatorzy sieci i podmioty działające w sektorze OZE mogą wykorzystać finansowanie na inwestycje zwiększające bezpieczeństwo energetyczne, odporność infrastruktury oraz cyberbezpieczeństwo sektorów strategicznych. Stąd postrzegamy Fundusz Bezpieczeństwa i Obronności jako ogromną szansa na to, aby przygotować się realnie na różne wyzwania przyszłości, np. przerwy w dostawach energii, czy też powodzie lub ataki hakerskie. 

Co z samorządami i spółkami komunalnymi? 

Samorządy i spółki komunalne, w tym miasta powyżej 50 tysięcy mieszkańców, powiaty czy spółki miejskie i inne podmioty realizujące usługi na rzecz społeczności, mogą liczyć na wsparcie przy budowie i modernizacji schronów, systemów ostrzegania, dróg, mostów czy infrastruktury wodociągowej. To istotny element finansowania bezpieczeństwa lokalnego i ochrony ludności, szczególnie w kontekście rosnących zagrożeń geopolitycznych. I co ważne, Fundusz będzie umożliwiał pozyskanie znaczącego finansowania przy minimalnym wkładzie własnym. 

Przejdźmy do kolejnej grupy, która może na tym skorzystać. Start-upy i firmy zainteresowane działaniami badawczo-rozwojowymi.  

Zdecydowanie, warto, aby również ta grupa znała możliwości tego Funduszu. Przedsiębiorstwa z sektora high-tech i cyberbezpieczeństwa, w ramach środków z Funduszu, prawdopodobnie będą mogły finansować procesy tworzenia technologii, produktów i usług, w tym ich prototypów, realizacji proof of concept oraz nawiązywania partnerstw z dużymi, strategicznymi podmiotami. Dodatkowo, dzięki szybkiemu dostępowi do kapitału możliwy stanie się intensywny rozwój technologii również we współpracy z sektorem publicznym. Brzmi więc jak szansa na realny rozwój biznesu, w warunkach synergii, współpracy i na rzecz istotnego społecznie i gospodarczo celu. Podsumowując: fundusz otwiera nowe możliwości finansowania innowacji obronnych, w tym projektów realizowanych przez start-upy i spółki technologiczne we współpracy z sektorem publicznym. 

Gdzie jest haczyk? 

Na ten moment nie znamy jeszcze wszystkich danych. Wiemy natomiast, że  priorytetowe obszary wsparcia FBiO wpisują się w strategiczne kierunki rozwoju przemysłu obronnego, infrastruktury dual-use oraz cyberbezpieczeństwa w Polsce. Pierwszy z nich to ochrona ludności i obywateli, w ramach której możliwa jest budowa i modernizacja schronów, systemów ostrzegania oraz infrastruktury wodociągowej i telekomunikacyjnej. Drugi to infrastruktura podwójnego zastosowania (dual-use) – drogi, mosty, lądowiska i obiekty, które w normalnym użytkowaniu służą mieszkańcom, a w sytuacjach kryzysowych mogą pełnić funkcje obronne. Trzeci obszar to modernizacja przemysłu i działalność badawczo-rozwojowa, obejmująca wsparcie przedsiębiorstw w zakresie badań, certyfikacji i wdrażania innowacyjnych rozwiązań. Czwarty priorytet to cyberbezpieczeństwo i infrastruktura krytyczna, czyli rozwój systemów ochrony, centrów danych i zabezpieczeń strategicznych sektorów gospodarki. 

Mam już pomysł, jak rozwinąć z pomocą Funduszu swój biznes. Co dalej? 

Fundusz przewiduje różne formy wsparcia: preferencyjne pożyczki, inwestycje kapitałowe oraz częściowo umarzalne instrumenty finansowe. Pożyczki będą rozłożone na wiele lat i nieoprocentowane, a w części będą podlegać umorzeniu. Dzięki temu zarówno podmioty publiczne, jak i prywatne zyskają dostęp do kapitału na inwestycje, które wcześniej były trudne do zrealizowania. 

Jednocześnie należy mieć świadomość, że aplikowanie, będzie zapewne złożonym procesem. Ale od tego, aby przejść ten proces bezboleśnie i skutecznie jesteśmy my. 

Ciąg dalszy nastąpi? 

Zdecydowanie. Warto na bieżąco śledzić informacje jakie będą się pojawiały. To, co już wiemy, to wartość budżetu na poziomie ok. 25 mld zł oraz to, że uruchomienie środków może nastąpić w II połowie 2026 r. Jedno jest pewne. To wyjątkowa szansa na pozyskanie finansowania na projekty z zakresu obronności, bezpieczeństwa i technologii dual-use, które wzmacniają odporność państwa i konkurencyjność gospodarki. 

Aby ułatwić sobie śledzenie informacji, zachęcam do kontaktu z nami, gdyż wraz z zespołem eksperckim będziemy dzielić się swoją wiedzą i inspirować Państwa do optymalnego przygotowania się i skutecznego aplikowania. To wyjątkowa szansa, by realizować projekty, które zwiększają bezpieczeństwo Polski i jednocześnie wspierają rozwój gospodarki.